Meedoen zonder mee te tellen of afhaken en ertoe doen.

Participatie paradoxen zitten volwaardige relatie overheid en burger in de weg

8 en 9 november 2016 vond in Berlijn het congres A Soul for Europe plaats. Centrale vraag was: Hoe kunnen we burgers beter betrekken bij de besluiten die op Europees niveau worden genomen? De urgentie was diep voelbaar. Daar was de onverwachte winst van Donald Trump halverwege het congres niet eens voor nodig.

Er is een breed gedragen gevoel dat populisme moet worden bestreden. Maar bestrijden gaat uit van groepen, ieder met hun eigen overtuigingen en retoriek, die tegenover elkaar staan. In onze bijdrage aan het congres hebben we een vlucht vooruit geschetst waarbij we voorstellen de paradoxen hanteerbaar te maken die horen bij het bouwen van een volwaardige relatie tussen overheid en alle burgers.

Om enkele van deze paradoxen te noemen: omdat bestuurders zich afrekenbaar maken op het realiseren van de doelstellingen op basis waarvan ze worden gekozen, zijn zij vooral ontvankelijk voor ideeën en energie van burgers die daaraan bijdragen. Anders verwoord: de overheid staat niet zo zeer open voor de wensen van burgers, als wel voor beleidsgestuurde staatsvrijwilligers. Een andere paradox: omdat de overheid niet over ieder thema met de gehele gemeenschap kan spreken, spreekt zij dikwijls met dezelfde individuen waarvan zij hoopt dat zij de gemeenschap vertegenwoordigen. Dat zijn niet zelden burgers of belangenvertegenwoordigers die de taal van de overheid spreken en een minder grote groep vertegenwoordigen dan ze claimen. Een derde paradox: omdat er in ons systeem ruimte moet blijven voor het politieke spel, verbinden bestuurders zich wel aan het proces van participatie, maar niet aan de uitkomst van dat proces.

Bovenstaande paradoxen dragen er allen aan bij dat de burger zich niet gehoord voelt door de overheid bij genomen beslissingen. Met paradoxen is iets geks aan de hand. Ze zijn taai en houden het probleem in stand. Een natuurlijke reactie is daarom om het er niet over te hebben. Wij pleiten voor een andere koers. Omarm ze en speel ermee, in co-creatie tussen burgers en bestuur. Onze ervaring is dat het begrip over en weer erdoor wordt vergroot en dat er altijd een situationeel passende uitweg is. Zo wordt een belangrijke stap gezet in het streven naar de zo gewenste volwaardige relatie.

Meer participatie paradoxen en een aanpak om ze bespreekbaar te krijgen op http://www.participatieparadoxen.nl

André Schaminée – Is Ook van Twynstra Gudde
Tabo Goudswaard – Social Design Studio Goudswaard
Steve Austen – Board A Soul For Europe

andre-en-tabo-in-berlijn